پایان نامه سازوکارهای دیوان بین­ المللی کیفری برای مبارزه با بی­کیفری

 پایان نامه

وزارت علوم تحقیقات  و فناوری

مؤسسه‌ی آموزش عالی شهید اشرفی اصفهانی

گروه حقوق

پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد(M.A)

گرایش حقوق بین الملل

موضوع:

سازوکارهای دیوان بین ­المللی کیفری برای مبارزه با بی­کیفری

استاد مشاور:

دکتر علی­رضا آرش پور

خرداد۱۳۹۳

فهرست مطالب

مقدمه ۱

۱.بیان مسأله .۲

  1. سابقه­ی تحقیق ۳

۳.ضرورت انجام تحقیق ۵

  1. سؤال­های تحقیق .۵
  2. فرضیه ­های تحقیق۵
  3. هدف­ها و کاربردهای مورد انتظار از انجام تحقیق ۶
  4. روش انجام تحقیق ۶
  5. ساماندهی طرح تحقیق ۶

فصل اول: مبارزه با بی­کیفری از آرمان تا عمل

بخش اول:مبارزه با بی­کیفری به مثابه­ی یک آرمان.۱۰

گفتار اول:مفهوم بی­کیفری .۱۰

گفتار دوم:اهمیت مبارزه با بی­کیفری و اعمال کیفر۱۷

۱.مجازات نمودن جنایت­کاران ۲۰

۲.پیشگیری از ارتکاب جنایت ۲۱

۳.حاکمیت قانون .۲۲

۴.حفظ صلح و امنیت .۲۴

گفتار سوم:مبانی حقوقی مبارزه با بی­کیفری ۲۵

۱.معاهدات بین ­المللی ۲۶

الف.کنوانسیون­های چهارگانه­ی ژنو۱۲آگوست ۱۹۴۹ .۲۶

ب.کنوانسیون منع و مجازات جنایت نسل­کشی۹دسامبر ۱۹۴۸ .۲۷

ج.کنوانسیون بین ­المللی منع و مجازات جنایت آپارتاید۳۰نوامبر۱۹۷۳ ۲۸

د.اساسنامه­ی رم .۲۸

۲.قطعنامه­های سازمان ملل متحد .۲۹

بخش دوم:مبارزه با بی­کیفری: تحقق یک آرمان ۳۲

گفتار اول:پیشینه­ی مبارزه با بی­کیفری .۳۲

۱.محاکم بین ­المللی نسل اول .۳۵

۲.محاکم بین ­المللی نسل دوم ۳۶

الف.دادگاه بین ­المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق .۳۶

ب.دادگاه بین ­المللی کیفری برای روآندا ۴۰

۳.محاکم بین ­المللی نسل سوم .۴۱

الف.شعبات فوق­العاده در محاکم کامبوج ۴۱

ب.دادگاه ویژه­ی سیرالئون .۴۳

ج.دادگاه ویژه­ی لبنان ۴۶

گفتار دوم:موانع مبارزه با بی­کیفری .۴۸

۱.موانع حقوقی .۵۰

الف.فقدان قانون­گذاری یا قانون­گذاری نامناسب کشورها برای تعقیب و محاکمه­ی جنایت کاران بین ­المللی ۵۰

ب. مصونیت متهمان .۵۱

ج.عفو .۵۴

د.عدم اقدام دولت­ها در انجام تعهد به محاکمه یا استرداد .۵۶

۲.موانع غیر حقوقی یا سیاسی .۵۸

الف.فقدان اراده­ی سیاسی کشورها در مبارزه با بی­کیفری .۵۸

ب. برخوردهای سیاسی و گزینشی نسبت به جنایات بین­المللی۵۹

گفتار سوم:ابزارهای مبارزه با بی­کیفری .۶۰

۱.ابزارهای حقوقی مبارزه با بی­کیفری .۶۰

الف.تشکیل محاکم بین ­المللی .۶۱

ب.اعمال اصل صلاحیت جهانی .۶۲

۲.ابزارهای غیر حقوقی مبارزه با بی­کیفری ۶۵

فصل دوم:نقش دیوان بین ­المللی کیفری در مبارزه با بی­کیفری .۶۸

بخش اول:فلسفه­ی وجودی دیوان بین ­المللی کیفری .۷۰

گفتار اول:سیر تاریخی تشکیل دیوان بین ­المللی کیفری .۷۰

گفتار دوم:اهداف دیوان بین ­المللی کیفری .۷۴

۱.پایان دادن به بی­کیفری .۷۷

۲.ایجاد اثر بازدارندگی ۷۸

۳.کمک به برقراری صلح ،عدالت و امنیت ۷۹

بخش دوم:ارزیابی شیوه ­های مبارزه با بی­کیفری به وسیله­ی دیوان بین ­المللی کیفری ۸۰

گفتار اول:اصل صلاحیت تکمیلی دیوان بین ­المللی کیفری .۸۰

۱:اصل تکمیلی بودن صلاحیت دیوان بین ­المللی کیفری .۸۱

۲:اصل صلاحیت تکمیلی دیوان به عنوان سازوکاری جهت مبارزه با بی­کیفری ۸۳

۳.دولت غیرمایل .۸۶

الف.مصون نگه داشتن از مسؤولیت کیفری ۸۶

ب.تأخیر غیرقابل توجیه در رسیدگی ۸۶

ج.بی­طرفانه یا مستقل نبودن رسیدگی­ها ۸۷

۴.عدم توانایی یک دولت در رسیدگی ۸۷

گفتار دوم:ارجاع یک وضعیت توسط شورای امنیت سازمان ملل به دیوان بین ­المللی کیفری در چارچوب اساسنامه­ی رم ۸۹

۱.صلاحیت ارجاع یک وضعیت توسط شورای امنیت به دیوان بین ­المللی کیفری ۹۰

۲.اهمیت ارجاع یک وضعیت توسط شورای امنیت به دادستان دیوان در مبارزه با بی­کیفری ۹۶

گفتار سوم:تسری صلاحیت ذاتی دیوان­بین ­المللی­کیفری با تصویب یک قطعنامه توسط شورای امنیت ۱۰۰

گفتار چهارم:نادیده گرفتن مصونیت سران و مقامات ۱۰۵

۱.مبانی حقوقی نادیده گرفتن مصونیت سران و مقامات .۱۰۷

۲.اهمیت نادیده گرفته شدن مصونیت سران و مقامات دولتی در مبارزه با بی­کیفری ۱۱۳

گفتار پنجم:عدم پذیرش عفو عمومی ۱۱۹

۱.مبانی تعهد دولت­ها در عدم اعطای عفو نسبت به مرتکبان جنایات بین ­المللی ۱۲۰

۲.دیدگاه اساسنامه­ی رم نسبت به اعطای عفو به مرتکبان جنایات بین ­المللی ۱۲۲

گفتار ششم:عدم پذیرش و پیش ­بینی مرور زمان .۱۲۷

نتیجه­گیری ۱۳۲

پیشنهادها۱۳۶

منابع ۱۳۷

«انسان­ها فاقد هرگونه روحیه­ی حقوقی خالص و ناب هستند و فقط

در مقابل قواعد حقوقی الزام آور سر تسلیم فرود می­آورند.» «ژرژ سل»

مقدمه

جوامع همواره در پی نظم و ترتیب دادن به امور خود بوده ­اند. در این مسیر بزهکاران همواره دشمنانی علیه نظم و امنیت تلقی شده ­اند که بایستی مورد مجازات قرار می­گرفتند. بعد از تشکیل دولت­های مختلف در عرصه­ بین ­المللی ، روابط میان کشورها وارد مرحله­ی جدیدی شد. در روابط بین دولت­ها و در عرصه­ بین ­المللی نیز برقراری نظم و امنیت و رسیدن به صلح و عدالت به همان اندازه­ روابط بین افراد در یک کشور دارای اهمیت است. بنابراین دولت­ها به منظور برقراری نظم وامنیت در عرصه­ بین ­المللی و داخلی ناگزیر از همکاری با یکدیگر جهت مبارزه با جنایت­کاران بوده ­اند. از اواخر سده­ی نوزدهم میلادی، دولت­ها به منظور دست­یابی به بزهکارانی که با روش­های گوناگون از چنگال عدالت می­گریختند و به سرزمین کشورهای دیگر پناه می­بردند، به تدریج سازوکارهایی فراهم آوردند تا با مساعدت یکدیگر راه­های فرار از کیفر را به روی بزهکاران ببندند. دولت­ها در نخستین گام با انعقاد معاهدات دوجانبه و گذر از فراز و نشیب­هایی که حمایت از حقوق فردی و ملاحظات حاکمیت ملی ایجاب می­کرد، به تدریج پذیرفتند که عبور بزهکاران از سرزمین دیگر کشورها نباید به منزله­ی گذرنامه­ی بی­کیفری آنان قلمداد گردد.(اردبیلی، ۱۳۸۶، ۱۳)

در قرن بیستم ارتباطات مردمی و پدیده­ جهانی شدن شتاب بیشتری گرفت ، در نتیجه­ی گسترش این روابط ، جرایم و جنایاتی که در این دوران به وقوع می­پیوست ،اثرات ویران­گر بیشتری نسبت جرایم سده­های قبل داشت. در نتیجه با همان سازوکارهای پیشین مقدور نبود که به مبارزه با بی­کیفری مرتکبان جنایات جدید اقدام نمود و سازوکارهای نوینی برای مبارزه با بی­کیفری لازم بود.

۱.بیان مسأله

فکر تأسیس یک دادگاه دایمی کیفری بین ­المللی که صلاحیت رسیدگی به جرایم بین المللی را داشته باشد، از آغاز قرن بیستم و به ویژه بعد از پایان جنگ جهانی دوم وجود داشته است. در این راستا تلاش­های متعددی در زمان­های مختلف توسط اعضای اجتماع بین ­المللی به عمل آمده است. برای نمونه می توان به تشکیل دادگاه­های نورنبرگ و توکیو، دادگاه­های بین ­المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق و روآندا و همچنین دادگاههای کیفری مختلط اشاره کرد. در نهایت اساسنامه ی دیوان بین المللی کیفری در ۱۷ ژوئیه­ی ۱۹۹۸ از سوی نشست نمایندگان تام الاختیار ملل متحد در شهر رم مورد پذیرش قرار گرفت و در سال ۲۰۰۲ لازم الاجرا شد.

یکی از مهم ترین اهداف دیوان بین ­المللی کیفری محاکمه و مجازات جنایتکاران بین المللی و محو بی کیفری است. در واقع هدف و شعار اصلی دیوان بین ­المللی کیفری مبارزه با بی­کیفری است.بی­کیفری به معنی داشتن مصونیت در مقابل مجازات است. در بند۳ دیباچه­ی اساسنامه­ی دیوان بین ­المللی کیفری مقررشده است که«با تأکید براینکه فجیع­ترین جنایاتی که موجب نگرانی جامعه­ی بین ­المللی می­شوند، بی مجازات نمانند.» این امر حاکی از اهمیت مبارزه با بی­کیفری برای دیوان است. در واقع دادگاه نماد این خواست بین ­المللی است که دیگر شدیدترین جنایاتی که موجب نگرانی اجتماع بین ­المللی می­شوند، بی کیفر باقی نماند و تعقیب این جرایم به شیوه ای منصفانه ومستقل مورد رسیدگی قرار گیرد.

به علاوه دیوان می ­تواند از تجربه­های نظام­های حقوقی کیفری داخلی نیز بهره­مند شود. در حقوق کیفری داخلی هدف از اعمال مجازات از یک طرف پیشگیری از ارتکاب جرم است و از طرف دیگر جامعه با اجرای مجازات سعی در تحقق عدالت دارد.(نوربها،۱۳۸۵، ۳۵۴).بنابر این می توان گفت که در حقوق بین ­المللی کیفری- همانند حقوق کیفری داخلی- تعیین کیفر و اعمال مجازات با هدف بازداندگی صورت می گیرد. در حقیقت دیوان نیز با توسل به این سازوکار از یک جهت مرتکبان جنایات فعلی را محاکمه و مجازات می نماید و از جهت دیگر به عنوان یک عامل بازدارنده عمل می کند.(Seibrt-fobr, 2002, 303) این مطلب در مورد دیگر دادگاههای بین المللی کیفری نیز صادق می باشد.

حال سوال اساسی این است که دیوان بین ­المللی کیفری چگونه و با توسل به چه ابزار یا سازوکارهایی می ­تواند به این هدف مهم- خاتمه دادن به بی­کیفری- نایل شود؟ در این نوشتار نگارنده به بررسی نقش دیوان در مبارزه با بی­کیفری و همچنین سازوکارهای مطلوب دیوان در این خصوص می پردازد.

ضرورت انجام تحقیق

درک این واقعیت که دیوان بین ­المللی کیفری ،که نهادی دایمی برای رسیدگی به جرایم مندرج در اساسنامه­ی رم است،چگونه می تواند اهداف خود را تحقق بخشد.از آنجا که مجازات جرایم ارتکابی در پیشگیری از ارتکاب جرایم در آینده مؤثر است،دیوان با پیش بینی سازوکارهایی در اساسنامه­ی خود سعی در محو جرایم موجب نگرانی بین ­المللی دارد.

 ۴.سؤال­های تحقیق

۱ – آیا مجازات جنایات پیش ­بینی شده در ماده­ی ۵ اساسنامه­ی دیوان بین ­المللی کیفری می ­تواند در مبارزه با بی­کیفری مؤثر باشد؟

۲ – آیا دیوان بین ­المللی کیفری برای مبارزه با بی­کیفری سازوکارهای لازم را در اختیار دارد؟

۳ – آیا مفاد ماده­ی ۹۸ اساسنامه­ی دیوان می ­تواند به عنوان مانعی در مبارزه با بی­کیفری توسط دیوان قلمداد شود؟

 ۵.فرضیه ­های تحقیق

۱ – مجازات مرتکبان جنایات تحت صلاحیت دیوان می ­تواند در مبارزه با بی­کیفری موثر باشد.

۲ – اساسنامه­ی دیوان بین ­المللی کیفری سازوکارهای لازم برای مبارزه با بی­کیفری را مقرر نموده است.

۳ – مفاد ماده ۹۸ اساسنامه­ی دیوان می ­تواند به عنوان مانعی برای مبارزه با بی­کیفری توسط دیوان قلمداد شود.

۶.هدف‌ها وکاربرد های مورد انتظار از انجام تحقیق

شناخت اهداف دیوان بین ­المللی کیفری و سازوکارهایی که این نهاد بین ­المللی در محو بی­کیفری دارد، تا از این راه بتوان به اهمیت تأسیس چنین نهادی،تأثیر آن بر نظام حقوقی داخلی ونقش آن در توسعه­ی حقوق بین­الملل کیفری به عنوان شاخه­ای از حقوق بین­الملل پی برد. این تحقیق می تواند برای دستگاه قضایی،‌ پژوهشگران رشته حقوق و همچنین وزارت امورخارجه مفید باشد.

 ۷.روش انجام تحقیق:

در این تحقیق جهت گردآوری اطلاعات مربوطه از منابع کتابخانه­ای،اسناد بین ­المللی و سایت­های اینترنتی مرتبط استفاده شده است.

 ۸.ساماندهی طرح تحقیق:

جنایات بین ­المللی شامل ارتکاب اعمالی چون جنایت نسل کشی، جنایت علیه بشریت، جنایت جنگی ،دزدی دریایی، قاچاق مواد مخدر و. می­باشد. مبارزه با بی­کیفر ماندن این جنایت­کاران دولت­ها را به سوی همکاری با یکدیگر سوق داده است. در واقع مرتکبان این جنایات بایستی در محاکم داخلی یا بین ­المللی مورد محاکمه و مجازات قرار گیرند.

در این نوشتار ابتدا سعی می­شود در فصل اول از اهمیت مبارزه با بی­کیفری و چگونگی تأمین این هدف بحث شود. در بخش اول از این فصل سعی بر معرفی نمودن ، مبارزه با بی­کیفری به عنوان یک آرمان جامعه­ی جهانی است. یکی از ابزارهای در دسترس جامعه­ی بین ­المللی برای رسیدن به این آرمان خود و جامه­ی عمل پوشانیدن به آن تشکیل محاکم بین ­المللی کیفری است. بدین منظور در بخش دوم پیشینه­ای از تشکیل و اقدامات محاکم تشکیل شده از بریساخ تا رم مورد بررسی قرار می­گیرد. جامعه­ی بین ­المللی برای رسیدن به اهداف خود در مبارزه با بی­کیفری بدون شک با موانعی مواجه است که بدون شناخت این موانع رسیدن به منظور چندان آسان نخواهد بود.

دیوان دایمی بین ­المللی کیفری یکی از نهادهای ایجاد شده توسط جامعه­ی کشورها جهت مبارزه با بی­کیفری است، بدین منظور در فصل دوم ابتدا از چگونگی ایجاد و اهداف دیوان بحث می­شود و سپس در چند بخش سازوکارهای پیش ­بینی شده در اساسنامه­ی رم مورد بحث قرار می­گیرد که از طریق آنها دیوان در صدد محو بی­کیفری است.

تعداد صفحه :۲۵۱

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  asa.goharii@gmail.com